🔹ربای معاملی از ارکان اقتصاد امروز (بانک و بورس) است. بسیاری راهکارهای دینی برای فرار از ربای قرضی نیز مبتنی بر ربای معاملی است که به‌دلیل “معدود مثلی” دانستن اسکناس، آن را فاقد اشکال می‌دانند؛ حال‌آنکه بسیاری فقیهان ربا را در معدودات مثلی نیز جاری دانسته‌اند.
🔹این نوشتار با بررسی تاریخی اصطلاح «معدود» در روایات و کلمات فقهای متقدم، حکم ربای معاملی در «معدودات مثلی» را مشخص می‌کند. بررسی‌ها نشان می‌دهد اصطلاح معدود در متون کهن به «مشاهدات» اختصاص داشته و معدودات مثلی خارج از آن است. شهرت و اجماع موجود نیز مخصوص معدودات مشاهد است؛ افزون‌براین، تا قرن هفتم هجری اجماع فقها بر جریان ربا در معدودات مثلی بوده و علامه حلی آن را به اصحاب نسبت می‌دهد.
🔹این پژوهش با ذکر چهار دلیل بر حرمت ربا در معدودات مثلی، استدلال مخالفان را دفع می‌کند. ازآنجاکه اسکناس مهم‌ترین معدود مثلی کنونی است و تنزیل دین به شخص ثالث از مصادیق معامله اسکناس (در ذمه) به اسکناس (نقد) می‌باشد، این نوشتار ابتدا تحقق ربای معاملی در تنزیل اسکناس و سپس تأثیر آن بر نظام بانکی و بورس را بررسی کرده است.
🔹نتایج نشان می‌دهد با توجه به حرمت تنزیل اسکناس، بسیاری روابط در بانک و بورس نیازمند بازنگری است و نظام کنونی در این حوزه با معضل ربا مواجه است.