رهبر شهید در واکاوی وقایع دیماه، به فراخور تبیین ابعاد صحنه، از سه تعبیر مشخص و تدریجی استفاده فرمودند: «فتنه»، «شبهکودتا» و «کودتا»
🔰رازگشایی از تعبیر «کودتای دیماه» در بیانات رهبر شهید؛ آیا درون حاکمیت کودتایی رخ داد؟
✍️ احمد فرهودی
💠بهکارگیری تعبیر «کودتا» از سوی رهبر شهید در توصیف حوادث دیماه، پرسشها و برداشتهای گوناگونی را در فضای مجازی برانگیخت. برخی، این تعبیر را نشانهای از وجود بحران در درون ساختار حاکمیت خوانده و پرسیدهاند: «آیا کسانی در ارکان، ساختارها یا میان مسئولان رسمی دست به کودتا زده بودند؟» برخی دیگر آن را صرفاً نوعی تشدید لحن در توصیف اغتشاشها دانستهاند. اما این تعبیر دقیقاً به چه معنا بود و وجه تمایز آن با معنای رایج «کودتا» در ادبیات سیاسی چیست؟ بازخوانی ترتیبی بیانات ایشان، پاسخ این پرسش را روشن میکند.
1️⃣چرایی بهکارگیری تعابیر سهگانه (فتنه، شبهکودتا، کودتا)
🔹رهبر شهید در واکاوی وقایع دیماه، به فراخور تبیین ابعاد صحنه، از سه تعبیر مشخص و تدریجی استفاده فرمودند: «فتنه»، «شبهکودتا» و «کودتا». در ادبیات علوم سیاسی، «کودتا» به اقدام غافلگیرانه و شورش مسلحانه بخشی از بدنه قدرت یا نظامیان یک کشور برای سرنگونی رأس نظام از درون اطلاق میشود. پرواضح است که ایشان چنین معنایی را اراده نکردهاند؛ چرا که هیچ نیروی مسلحی یا مسئول رسمی از درون حاکمیت علیه نظام نشورید. وجه شباهت و علت این نامگذاری، «ماهیت کارکردی» آن بود؛ چرا که دشمن با طراحی تهاجم مسلحانه و سازمانیافته به مراکز حساس (پادگانها، کلانتریها، اماکن دولتی و زیرساختهای حیاتی)، درصدد فلج کردن ماشین اداره کشور و ایجاد خلأ حاکمیتی بود. این رفتار، از حیثِ خشونت و قصدِ انهدامِ ساختار، کارکردی «شبهکودتایی» داشت که البته با هوشیاری شکست خورد.
2️⃣شناسایی طراحان و بازیگران فتنه
🔹رهبر شهید با تفکیک دقیق صفوف، عاملان این سناریو را در سه لایه مشخص کردند:
🔺 طراحان و آمران اصلی: سرویسهای جاسوسی آمریکا و رژیم صهیونیستی (موساد) که طراحی نقشه، پشتیبانی مالی و هدایت اتاق جنگ را بر عهده داشتند.
🔺 مجریان میدانی (سردستهها): عناصری که در برخی کشورهای همسایه آموزش دیده بودند، به همراه تشکیلاتی سازمانیافته، منافقین و مزدوران مسلحی که با هدف ترور، تخریب و کشتهسازی به میدان آمدند.
🔺 فریبخوردگان هیجانی: جوانان و نوجوانانی که تحت تأثیر غبارآلودگی فضا به میدان آمدند؛ کسانی که رهبر شهید با نگاهی پدرانه آنان را «فرزندان ما» نامیده و حسابشان را از شبکه اصلی آشوب جدا دانستند.
در سراسر بیانات ایشان، هیچ ردپایی از حضور یا خیانت مسئولان رسمی کشور دیده نمیشود و ساحت ارکان نظام از این اتهامات کاملاً مبراست.
3️⃣رویکرد حمایتی و نهی از تخریب مسئولان
🔹نگاه رهبر شهید به مسئولان در اوج بحران، نه اتهامزنی، بلکه بر سه محور استوار بود:
🔺 تجلیل از مدیریت بحران: قدردانی صریح از فداکاری فراجا، سپاه، بسیج و جامعه اطلاعاتی و دولت در مدیریت و مهار فتنه.
🔺 پشتیبانی از اصلاحات اقتصادی: تبیین اینکه فتنه دقیقاً زمانی کلید خورد که دولت مشغول پیشبرد بستههای گشایش معیشتی بود تا مانع این تحولات شود، اما دشمن با سوء استفاده از این قضیه فتنه را رقم زد.
🔺 نهی قاطع از هتک حرمت مسئولان: تأکید ایشان که فرمودند: «من از اینکه به رؤسای کشور اهانت بشود، بهشدت پرهیز میکنم و [نهی میکنم].» این موضع، سد محکمی برابر جریانهایی است که با شعارهای انقلابی، ارکان نظام را هدف تهمت قرار میدهند.
4️⃣ مرزِ قانون و نفیِ خوداجتهادی
🔹از منظر رهبر شهید، مطالبات برحق اقتصادی مردم باید شنیده شود، اما حسابِ این مطالبات از «پروژه ضدامنیتی» کاملاً جداست. نکته بسیار حیاتی در بیانات ایشان، تأکید بر حاکمیت قانون است؛ ایشان تصریح داشتند که فرآیند شناسایی، پیگیری و مجازات عاملان، سرشبکهها و مزدوران، منحصراً بر عهده نهادهای امنیتی، انتظامی و دستگاه قضایی کشور است. هیچ فرد یا جریان غیرمسئولی حق ندارد با سلیقه شخصی، برچسبزنی و خوداجتهادی، به اتهامزنی علیه خدمتگزاران نظام بپردازد یا نظم عمومی را مخدوش کند.
🔷جمعبندی
🔹تعبیر «کودتا» در منظومه فکری رهبر شهید، هشداری نسبت به ابعاد خطرناک تهاجمِ مهندسیشده شبکههای بیگانه برای ویران کردن ایران بود، نه نشانهای از تبانی در حلقه مسئولان نظام. سیره ایشان همواره بر محور اعتماد به خدمتگزاران کشور، حمایت از حافظان امنیت و لزوم تحکیم وحدت کلمه در برابر دشمنان خارجی استوار بوده است.
👈منابع و مستندات بیانات:
1️⃣ سخنرانی در دیدار مردم قم؛ مورخ ۱۹ دیماه ۱۴۰۴
2️⃣سخنرانی در دیدار اقشار مختلف مردم در سال روز عید مبعث؛ مورخ ۲۷ دیماه ۱۴۰۴
3️⃣ بیانات در دیدار سال روز پیروزی انقلاب اسلامی؛ مورخ ۱۲ بهمنماه ۱۴۰۴
4️⃣ بیانات در سال روز قیام تاریخی مردم تبریز؛ مورخ ۲۸ بهمنماه ۱۴۰۴