حجت الاسلام دکتر محمد حاج ابوالقاسم : مأموریت حوزه، همان مأموریت انبیاء است.
تاریخ انتشار : 1397/10/12
بازدید : 80
زمان انتشار : 10:19:00

به گزارش دبیرخانه پژوهشگاه فقه نظام ،  حضرت حجت الاسلام و المسلمین استاد محمد حاج ابوالقاسم دولابی ریاست پژوهشگاه فقه نظام در دومین نشست علمی تخصصی مدرسه علمیه دارالحکمه با موضوع "فقه حکومتی؛ چالش ها، عرصه ها و افق های پیش رو" در تاریخ چهارشنبه 28/9/1397 با حضور جمعی از اساتید، مسئولین و طلاب پایه های یک تا شش مدرسه، نظرات خود را ارئه نمودند که خلاصه این سخنان خدمت شما ازائه می شود.

 

  • ابتدا باید مشخص کنیم مأموریت حوزه های علمیه چیست؟ عدم مشخص کردن مأموریت ما را در تشخیص وظیفه دچار اختلال می کند.
  • امروزه در دانش مدیریت نیز از اقدامات ارزشمندی که در نگارش سندهای راهبردی انجام می دهند، مشخص کردن مأموریت هاست.
  • در حوزه علمیه کمتر به مأموریت توجه می شود و این ممکن است ما را دچار روزمرگی کند.
  • مأموریت حوزه، همان مأموریت انبیاء است.
  • مأموریت انبیاء نیز طبق آیه 13 سوره شوری، به پا داشتن دین بیان شده است است. خداوند متعال در آیه می فرماید: (( شَرَعَ‏ لَكُمْ‏ مِنَ الدِّينِ ما وَصَّى بِهِ نُوحاً وَ الَّذي أَوْحَيْنا إِلَيْكَ وَ ما وَصَّيْنا بِهِ إِبْراهيمَ وَ مُوسى‏ وَ عيسى‏ أَنْ أَقيمُوا الدِّينَ وَ لا تَتَفَرَّقُوا فيهِ كَبُرَ عَلَى الْمُشْرِكينَ ما تَدْعُوهُمْ إِلَيْهِ اللَّهُ يَجْتَبي‏ إِلَيْهِ مَنْ يَشاءُ وَ يَهْدي إِلَيْهِ مَنْ يُنيبُ ))
  • به پا داشتن دین غیر از دینداری است. دینداری وظیفه همه مؤمنین است.
  • اقامه دین یعنی عینیت بخشیدن به دین در عرصه زندگی اجتماعی.
  • در پاسخ به این سوال که ابزارهای ما برای رسیدن به این مأموریت چیست؛ باید گفت دو کار اصلی وجود دارد:

1- استخراج آموزه های دینی برای عینیت بخشیدن به دین در جامعه؛ مثلا در حوزه سیاست، اقتصاد، فرهنگ و... .

2- ایجاد مدل ها و نظام های اجتماعی متناسب با این آموزه ها.

  • حضرت امام خمینی (ره) با فهم درست و تنقیح دو آموزه مهم دین یعنی اصل "ولایت فقیه" (در عصر غیبت) و "نقش مردم"، توانست دین را در جامعه عینیت بخشد. در گام بعدی نیز ایشان ای با کمک کارشناسان، قوانین نظام اسلامی را پایه گذاری کردند. لذا می توان گفت حضرت امام (ره) صد در صد رسالتشان را به انجام رساندند.
  • در گام اول (استخراج آموزه های دینی) باید بتوانیم مقاصد و منویات شارع را به درستی کشف کنیم و این یعنی همان "اجتهاد" یا قدرت استنباط احکام از منابع، بدون اغماض و با برطرف کردن همه اشکالات تا رسیدن به خواست حقیقی خداوند متعال.
  • در گام دوم (مدل و نظام سازی) لازم نیست یک مجتهد به آن بپردازد و این بخش در ارتباط و تعامل با کارشناسان متدین و متعبدِ به نظر مجتهد در هر تخصص شکل می گیرد.
  • به تعبیر شهید صدر(ره) اسلام، مکتب معرفی می کند. علم جنبه کشف دارد در حالیکه مکتب توصیه می کند. بنابراین توقع ما از دین نباید ایجاد مدل باشد، چرا که مدل ها در فرآیند تعامل و رفت و برگشت بین کارشناسان متدین به دست می آید.
  • برای مثال؛ بانکداری را نمی توان از آیات قرآن استنباط کرد اما سلسله شاخص های ارزشی داریم که در تشکیل نظام اقتصادی به ما کمک می کنند. بطور مثال در این خصوص پژوهشگران در پژوهشگاه "فقه نظام" 12 شاخص برای فعالیت های اقتصادی استخراج کرده اند.
  • برخی معتقدند ما نیاز به "نظام" نداریم و با عمل به همین دستورات و احکام، نظام اسلامی می شود. (دیدگاه آیت الله جواد فاضل لنکرانی)
  • در مقابل دیدگاه مذکور (عدم نیاز به نظام)، دیدگاه دیگری وجود دارد که می گوید، تا نظام اجتماعی نسازیم، ضمانت اجرایی حتی برای اجرای احکام فردی هم نداریم. در این صورت سایر نظام های غربی حاکم خواند شد. مثلا: چطور می شود که اقامه نماز جماعت از سادگی و راحتی، کم کم سخت می شود به طوریکه در یک مجتمع تجاری محوریتی برای اقامه نماز قائل نمی شوند و این یعنی همان احکام فردی که به حاشیه می روند و اجرا نخواهند شد.
  • در مقایسه قبل و بعد انقلاب به وضوح می توان دید که با استقرار نظام اسلامی و حاکمیت آموزه های دینی حتی یک وجب از خاک ایران به هیچ کشور دیگری واگذار نشد؛ در حالیکه در زمان های قبل در قرداد هایی مثل ترکمانچای بخش های از ایران را تقدیم دشمنان کردند.
  • در مقابل مدل آموزشی دانشگاه های امروز، مدل آموزشی اسلام مثل "هیئت ها" و "حوزه های علمیه" است. در این نهادها افراد برای مدرک نمی آیند و با دغدغه در هیئات شرکت می کنند لذا در عین فراگیری دانش و معرف، خشوع هم پیدا می کنند.
  • طبق ترسیم نقشه راه انقلاب اسلامی توسط مقام معظم رهبری (مد ظله العالی) برای رسیدن به تمدن اسلامی باید مراحل چهارگانه ی انقلاب اسلامی، نظام اسلامی، دولت اسلامی و امت (جامعه) اسلامی، طی شود. رسالت حوزه های علمیه در این مسیر، کمک به ساخت نظام و دولت اسلامی با استخراج آموزه های اسلامی با نگاه اجتماعی است.
  • لازم است بدانیم در این مسیر هر آدرسی غیر از اندیشه های حضرت امام خمینی(ره) و مقام معظم رهبری (مد ظله العالی) غلط است.
  • البته مسیر، همان طریق "فقه جواهری" با رویکرد اجتماعی است.
  • شما طلبه های سطح نیز همین درس های خود را خوب و عمیق بخوانید و در کنار آنها یکی از حوزه های مورد علاقه خود در زندگی بشری را انتخاب و با مطالعه کتاب های صاحب نظران، خود را برای مأموریت مهم اقامه دین و اجتهاد نظام ساز، آماده و تقویت کنید. البته کتاب های صاحب نظران غیر اسلامی را با نگاه انتقادی بخوانید زیرا این کتب با رویکرد انسان مادی تنظیم شده اند.
  • همچنانکه مقام معظم رهبری (مد ظله العالی) درباره اهمیت توجه به درس های حوزه، خطاب به طلاب جوان فرمودند: ((بی مایه فطیر است!))؛ لذا تقویت بنیه فقاهتی بسیار مهم است. قدرت حضرت امام (ره) در انقلاب اسلامی نیز قدرت فقهی بود. به عنوان مثال، علی رغم تلاش های شایسته دانش آموختگان موسسه امام خمینی (ره)، ضعف قوت فقهی آنان یکی از مهمترین موضوعات در آسیب شناسی فعالیت هایشان ذکر شده است.
  • در پاسخ به سوال نقش شورای فقهی بانک مرکزی فرمودند: نگاه آنها جز به جز است و معاملات را از حیث شرعی فقط تصحیح می کنند؛ اما رفتار بانک و اثرات اجتماعی آنها را کنترل نمی کنند. مضاف براینکه در بعضی دولت ها، گاهی اجازه فعالیت جدی هم ندارند.
  • در پاسخ به برنامه انس با قرآن فرمودند: مطالعه تفسیر را با روزی 10 صفحه از تفسیر نمونه همراه با خلاصه نویسی و در صورت امکان مباحثه به صورت مستمر، پیگری کنید که این امر تسلط و افزایش قدرت فهم را در پی خواهد شد.
  • در پاسخ به برنامه انس با روایات فرمودند: روزانه نیم ساعت نیز مطالعه حدیثی داشته باشید؛ که در این خصوص می توانید از برنامه حدیثی "چهل منزل حجت الاسلام طباطبایی" در دانشگاه قرآن و حدیث بهره مند شوید.
  • در پاسخ به عملکرد مجلس خبرگان رهبری فرمودند: این مجلس طبق قوانین به نظارت بر رهبری می پردازد و اخیرا نیز با پیشنهاد مقام معظم رهبری (مد ظله العالی) اعضای مجلس با تشکیل هیئت های اندیشه ورز به فعالیت های تبیینی و گفتمان سازی نیز مشغول هستند.

 

ارسال نظر